{"id":5570,"date":"2015-07-19T04:16:21","date_gmt":"2015-07-19T04:16:21","guid":{"rendered":"http:\/\/tydaikho.com\/khoa-hoc-thuong-thuc\/tien-tri\/tu-trai-tim-cua-the-gioi-loi-canh-bao-cua-nhung-nguoi-anh\/"},"modified":"2015-07-19T04:16:21","modified_gmt":"2015-07-19T04:16:21","slug":"tu-trai-tim-cua-the-gioi-loi-canh-bao-cua-nhung-nguoi-anh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/2015\/07\/19\/tu-trai-tim-cua-the-gioi-loi-canh-bao-cua-nhung-nguoi-anh\/","title":{"rendered":"\u201cT\u1eeb tr\u00e1i tim c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi anh\u201d"},"content":{"rendered":"<div id=\"dslc-theme-content\"><div id=\"dslc-theme-content-inner\"><div>\n<div><\/div>\n<p><strong>\u201cXin c\u00e1c \u00f4ng h\u00e3y mang th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0y ra g\u1eedi cho th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 nh\u00e2n lo\u1ea1i bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 nguy k\u1ecbch l\u1eafm r\u1ed3i! N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd n\u1eefa \u0111\u00e2y?\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Th\u00e1ng 10-1993, \u0111\u00e0i BBC t\u1ea1i Lu\u00e2n \u0110\u00f4n v\u00e0 PBS t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 cho ph\u00e1t h\u00ecnh m\u1ed9t t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ghi nh\u1eadn n\u1ebfp s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c thi\u1ec3u s\u1ed1 t\u1ea1i Nam M\u1ef9. Cu\u1ed1n phim n\u1ea7y \u0111\u00e3 g\u00e2y ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng d\u01b0 lu\u1eadn th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 hi\u1ec7n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n c\u00e3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u trong gi\u1edbi kh\u1ea3o c\u1ed5, m\u00f4i sinh v\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh chi\u1ebfu trong k\u1ef3 \u0111\u1ea1i h\u1ed9i T\u00f4n Gi\u00e1o ho\u00e0n c\u1ea7u t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i Chicago, n\u00f3 \u0111\u00e3 g\u00e2y m\u1ed9t x\u00fac \u0111\u1ed9ng l\u1edbn cho to\u00e0n th\u1ec3 c\u1eed t\u1ecda. Ch\u00fang t\u00f4i ghi nh\u1eadn l\u1ea1i \u0111\u00e2y b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh \u201cElder Brother\u2019s Warning\u201d c\u1ee7a k\u00fd gi\u1ea3 Alan Ereira \u0111\u1ec3 b\u1ea1n \u0111\u1ecdc c\u00f9ng suy g\u1eabm.<\/p>\n<p>T\u1eeb ng\u00e0n x\u01b0a, nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n minh l\u1edbn. Nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n minh \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra c\u00e1c ki\u1ebfn tr\u00fac v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u01b0 Kim T\u1ef1 Th\u00e1p, V\u01b0\u1eddn treo Babylon, V\u1ea1n L\u00fd Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh v.v\u2026 Tuy nhi\u00ean d\u00f9 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u ch\u0103ng n\u1eefa, n\u1ec1n v\u0103n minh n\u00e0o c\u0169ng ch\u1ecbu s\u1ef1 chi ph\u1ed1i c\u1ee7a lu\u1eadt v\u00f4 th\u01b0\u1eddng, nay c\u00f2n mai m\u1ea5t, c\u00e1i g\u00ec c\u1ef1c th\u1ecbnh th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac suy t\u00e0n. L\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec3n nhi\u00ean v\u00ec ng\u00e0y nay kh\u00f4ng m\u1ea5y ai nh\u1eafc nh\u1edf g\u00ec \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ed5 x\u01b0a \u0111\u00f3 n\u1eefa ngo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng giai tho\u1ea1i r\u1eddi r\u1ea1c, pha tr\u1ed9n nhi\u1ec1u h\u01b0 c\u1ea5u, kh\u00f3 tin.<\/p>\n<p>N\u00f3i \u0111\u1ebfn Kim T\u1ef1 Th\u00e1p, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng Kim T\u1ef1 Th\u00e1p Ai C\u1eadp, ch\u1ee9 \u00edt ai nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng Kim T\u1ef1 Th\u00e1p Nam M\u1ef9, m\u1eb7c d\u00f9 t\u1ea1i \u0111\u00e2y s\u1ed1 Kim T\u1ef1 Th\u00e1p c\u00f2n nhi\u1ec1u h\u01a1n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t h\u01a1n v\u00e0 bao tr\u00f9m nhi\u1ec1u b\u00ed m\u1eadt k\u1ef3 d\u1ecb h\u01a1n. C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec ph\u1ea7n l\u1edbn Kim T\u1ef1 Th\u00e1p t\u1ea1i Nam M\u1ef9 b\u1ecb bao ph\u1ee7 b\u1edfi r\u1eebng r\u1eadm, kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u, kh\u1ea3o s\u00e1t.<\/p>\n<p align=\"center\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" title=\"Tu-trai-tim-cua-the-gioi-loi-canh-bao-cua-nhung-001\" src=\"http:\/\/demo.vnno1.net\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/e4458a8dc8.jpeg\" alt=\"\" width=\"340\" height=\"238\" \/><em>B\u1ea3n \u0111\u1ed3 khu v\u1ef1c ng\u01b0\u1eddi Kogi sinh s\u1ed1ng<\/em><\/p>\n<p>Columbia l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda Nam M\u1ef9 Ch\u00e2u. Ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e3nh th\u1ed5 x\u1ee9 n\u1ea7y \u0111\u01b0\u1ee3c bao ph\u1ee7 b\u1edfi nh\u1eefng khu r\u1eebng r\u1eadm r\u1ea1p ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u00e1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u00e1c khu r\u1eebng quanh r\u1eb7ng Sierra th\u00ec g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n t\u1eeb m\u1ea5y ng\u00e0n n\u0103m nay, kh\u00f4ng m\u1ea5y ai \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n x\u1ee9 n\u00e0y th\u00ec r\u1eb7ng Sierra v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i ch\u1ed1n linh thi\u00eang ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nhi\u1ec1u b\u00ed m\u1eadt. Huy\u1ec1n tho\u1ea1i x\u1ee9 n\u00e0y n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a nh\u1eefng b\u1eadc Th\u1ea7n linh, c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 che ch\u1edf cho nh\u00e2n lo\u1ea1i. V\u00ec \u0111\u1ec9nh n\u00fai l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng b\u1ecb che ph\u1ee7 b\u1edfi nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y m\u00f9, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 kh\u00ed h\u1eadu \u1ea9m \u01b0\u1edbt quanh n\u0103m n\u00ean c\u00e2y c\u1ed1i m\u1ecdc ch\u1eb1ng ch\u1ecbt, kh\u00f3 ai c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t r\u1eebng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m 1974, m\u1ed9t phi c\u00f4ng bay l\u1ea1c v\u00e0o ph\u00eda \u0110\u00f4ng B\u1eafc c\u1ee7a r\u1eb7ng Sierra v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1ed9t Kim T\u1ef1 Th\u00e1p r\u1ea5t l\u1edbn t\u1ecda l\u1ea1c gi\u1eefa r\u1eebng. Vi\u1ec7c kh\u00e1m ph\u00e1 ra Kim T\u1ef1 Th\u00e1p n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00fac \u0111\u1ea9y nhi\u1ec1u ph\u00e1i \u0111o\u00e0n kh\u1ea3o c\u1ed5 c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c nhau k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y nghi\u00ean c\u1ee9u. H\u1ecd k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng chi\u1ebfc Kim T\u1ef1 Th\u00e1p x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u00e1 r\u1ea5t c\u00f4ng phu n\u00e0y c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e9t ki\u1ebfn tr\u00fac kh\u00e1c h\u1eb3n nh\u1eefng Kim T\u1ef1 Th\u00e1p kh\u00e1c t\u1ea1i Nam M\u1ef9, do \u0111\u00f3 n\u00f3 thu\u1ed9c m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n minh ri\u00eang bi\u1ec7t n\u00e0o kh\u00e1c ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ec1n v\u0103n minh Incas hay Maya. Quanh Kim T\u1ef1 Th\u00e1p l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ed1 b\u1ecf hoang v\u1edbi nh\u1eefng h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f3t b\u1eb1ng \u0111\u00e1 h\u1ebft s\u1ee9c c\u00f4ng phu. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t h\u01a1n n\u1eefa, quanh th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng \u1ed1ng c\u1ed1ng tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t h\u1eefu hi\u1ec7u, ch\u1ee9ng t\u1ecf ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 hi\u1ec3u bi\u1ebft r\u00e0nh r\u1ecdt v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec7 sinh. Theo c\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 th\u00ec th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y c\u1ea5t tr\u00ean b\u1ea3y ng\u00e0n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi n\u1ec1n v\u0103n minh Incas v\u00e0 Maya ph\u00e1t tri\u1ec3n, v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ed5 nh\u1ea5t \u1edf Nam M\u1ef9. N\u1ebfu th\u1ebf, l\u1ecbch s\u1eed n\u1ec1n v\u0103n minh n\u00e0y nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? Ch\u1ee7ng t\u1ed9c n\u00e0o \u0111\u00e3 s\u1ed1ng t\u1ea1i \u0111\u00e2y? T\u1ea1i sao h\u1ecd l\u1ea1i bi\u1ebfn m\u1ea5t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t d\u1ea5u t\u00edch g\u00ec tr\u1eeb chi\u1ebfc Kim T\u1ef1 Th\u00e1p v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 tinh vi kia?<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eadn x\u00e9t r\u1eb1ng d\u00f9 \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua b\u1ea3y t\u00e1m ng\u00e0n n\u0103m m\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 v\u1eabn c\u00f2n r\u1ea5t t\u1ed1t, kh\u00f4ng b\u1ecb h\u01b0 h\u1ea1i, trong khi h\u1ec7 th\u1ed1ng xa l\u1ed9 t\u1ed1i t\u00e2n nh\u1ea5t t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 ng\u00e0y nay n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu s\u1eeda, b\u1ea3o tr\u00ec th\u00ec ch\u1ec9 v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m \u0111\u00e3 h\u01b0 h\u1ea1i ch\u1ee9 \u0111\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn tr\u0103m hay ng\u00e0n n\u0103m. D\u1ecdc theo nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng l\u00f3t b\u1eb1ng \u0111\u00e1 l\u00e0 nh\u1eefng th\u1eeda ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng l\u00faa v\u00e0 khoai, ch\u1ee9ng t\u1ecf n\u1ec1n v\u0103n minh n\u00e0y ch\u00fa tr\u1ecdng nhi\u1ec1u v\u1ec1 n\u00f4ng nghi\u1ec7p. M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e3 t\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 l\u1edbn, kh\u1eafc ghi nh\u1eefng k\u00fd hi\u1ec7u l\u1ea1 l\u00f9ng tr\u00f4ng nh\u01b0 m\u1ed9t t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3. B\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 hay b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ch\u1ec9 d\u1eabn \u0111i\u1ec1u g\u00ec v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn. Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ed5 th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nhi\u1ec1u d\u1ea5u t\u00edch hay t\u00e0i li\u1ec7u ghi kh\u1eafc v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed, phong t\u1ee5c, t\u1eadp qu\u00e1n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng hi\u1ec3u sao t\u1ea1i \u0111\u00e2y h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t d\u1ea5u t\u00edch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t g\u00ec v\u1ec1 n\u1ec1n v\u0103n minh n\u00e0y ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 k\u1ef3 l\u1ea1 kia.<\/p>\n<p>C\u00e1ch \u0111\u00f3 kh\u00f4ng xa \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ec9nh n\u00fai c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1 g\u1ecdi l\u00e0 Kogi s\u1ed1ng bi\u1ec7t l\u1eadp, kh\u00f4ng giao thi\u1ec7p v\u1edbi ai. C\u00e1c nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng c\u00f3 l\u1ebd gi\u1ed1ng d\u00e2n Kogi l\u00e0 con ch\u00e1u c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng l\u00ean Kim T\u1ef1 Th\u00e1p v\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ed1 v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u00e1 n\u00e0y, nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00ec sao m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n minh nh\u01b0 v\u1eady l\u1ea1i suy t\u00e0n v\u00e0 bi\u1ebfn m\u1ea5t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u t\u00edch n\u00e0o? V\u00ec ng\u01b0\u1eddi Kogi s\u1ed1ng bi\u1ec7t l\u1eadp tr\u00ean \u0111\u1ec9nh Sierra, kh\u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u00e0 giao thi\u1ec7p v\u1edbi ai n\u00ean r\u1ea5t \u00edt ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u1ecd. Trong khi nh\u1eefng b\u1ed9 l\u1ea1c quanh v\u00f9ng th\u01b0\u1eddng giao d\u1ecbch, trao \u0111\u1ed5i h\u00e0ng h\u00f3a v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh th\u00e0nh, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Kogi r\u1ea5t th\u1eadn tr\u1ecdng v\u00e0 k\u00edn \u0111\u00e1o, r\u00fat l\u00ean nh\u1eefng v\u00f9ng n\u00fai cao, kh\u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi ai ho\u1eb7c ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p v\u1edbi m\u1ed9t v\u00e0i b\u1ed9 l\u1ea1c l\u00e2n c\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u n\u0103m nay (1993), k\u00fd gi\u1ea3 Alan Ereira, ph\u00f3ng vi\u00ean c\u1ee7a \u0111\u00e0i BBC t\u1ea1i Columbia, nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1ed9 l\u1ea1c Kogi t\u1eeb l\u00e2u kh\u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi ai, \u0111\u00e3 ch\u1ea5p thu\u1eadn cho anh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n l\u00e0 anh ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn tham d\u1ef1 bu\u1ed5i \u0111\u1ea1i h\u1ed9i T\u00f4n Gi\u00e1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i Chicago v\u00e0o th\u00e1ng 9 n\u0103m 1993 v\u00e0 c\u00f4ng b\u1ed1 m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a h\u1ecd. K\u00fd gi\u1ea3 Ereira \u0111\u00e3 vi\u1ebft: <em>\u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. T\u1ea1i sao bao n\u0103m nay kh\u00f4ng giao thi\u1ec7p ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi ai m\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean h\u1ecd l\u1ea1i cho ph\u00e9p t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn ph\u1ecfng v\u1ea5n, quay phim? H\u1ecd mu\u1ed1n g\u00ec \u0111\u00e2y? T\u1ea1i sao m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c s\u1ed1ng bi\u1ec7t l\u1eadp trong v\u00f9ng r\u1eebng s\u00e2u n\u00fai th\u1eb3m, kh\u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i, l\u1ea1i bi\u1ebft c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i h\u1ed9i T\u00f4n Gi\u00e1o nh\u00f3m h\u1ecdp t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ec3 g\u1eedi m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p? M\u1ed9t \u0111i\u1ec1u may m\u1eafn l\u00e0 tuy ng\u01b0\u1eddi Kogi kh\u00f4ng li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi ai, r\u1ea5t \u00edt ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u01b0ng v\u00ec h\u1ecd ti\u1ebfp x\u00fac gi\u1edbi h\u1ea1n v\u1edbi v\u00e0i b\u1ed9 l\u1ea1c g\u1ea7n \u0111\u00f3, n\u00ean ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ed9 l\u1ea1c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng Kogi \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00f4ng d\u1ecbch\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n c\u1ee7a k\u00fd gi\u1ea3 Ereira g\u1ed3m 6 ng\u01b0\u1eddi, 2 k\u00fd gi\u1ea3, 1 nh\u00e2n vi\u00ean y t\u1ebf v\u00e0 3 nh\u00e2n vi\u00ean thu h\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m 1993. Tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u ng\u00e0y th\u00e1ng tr\u00e8o \u0111\u00e8o, l\u1ed9i su\u1ed1i, h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kogi n\u1eb1m s\u00e2u tr\u00ean \u0111\u1ec9nh Sierra. \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0o \u0111\u00e2y ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t qua m\u1ed9t v\u1ef1c th\u1eb3m r\u1ea5t s\u00e2u, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ed9c m\u1ed9t c\u00e2y c\u1ea7u treo b\u1ec7n b\u1eb1ng d\u00e2y th\u1eebng b\u1eaft ngang qua b\u1edd v\u1ef1c. \u0110\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Kogi \u0111\u00e3 ra \u0111\u00f3n ti\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc b\u1edd v\u1ef1c.<\/p>\n<p>Kh\u00e1c v\u1edbi nh\u1eefng b\u1ed9 l\u1ea1c thi\u1ec3u s\u1ed1 s\u1ed1ng trong v\u00f9ng th\u01b0\u1eddng \u00edt m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Kogi \u0111\u1ec1u m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o d\u1ec7t b\u1eb1ng s\u1ee3i m\u00e0u tr\u1eafng v\u1edbi tay \u00e1o th\u1ee5ng nh\u01b0 c\u00e1nh b\u01b0\u1edbm. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng m\u1ed9t b\u00e0i di\u1ec5n v\u0103n ng\u1eafn:<\/p>\n<p><em>&#8211; Ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 nh\u1eefng tr\u01b0\u1edfng l\u00e3o c\u1ee7a d\u00e2n Kogi, ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ea5p thu\u1eadn cho ph\u00e9p c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ch\u00e2n v\u00e0o \u0111\u00e2y trong ba ng\u00e0y. Ch\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea7n cu\u1ed1i c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y. Hi\u1ec3n nhi\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o th\u1ea3o lu\u1eadn r\u1ea5t k\u1ef9 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 con ch\u00e1u c\u1ee7a m\u1ed9t gi\u1ed1ng d\u00e2n c\u1ed5, m\u1ed9t gi\u1ed1ng d\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u00e0y t\u1eeb l\u00e2u l\u1eafm r\u1ed3i, tr\u01b0\u1edbc khi t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng ra \u0111\u1eddi. V\u00ec ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 m\u1eb7t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ef1 coi m\u00ecnh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi anh l\u1edbn trong \u0111\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh nh\u00e2n lo\u1ea1i, do \u0111\u00f3 ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 anh v\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng l\u00e0 em. Theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng trong gia \u0111\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi anh thay m\u1eb7t M\u1eb9 Cha \u0111\u1ec3 gi\u00e1o d\u1ee5c, d\u1ea1y d\u1ed7 c\u00e1c em; nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c em c\u00f2n tr\u1ebb qu\u00e1, c\u00f2n hung h\u0103ng qu\u00e1, c\u00f2n c\u1ee9ng \u0111\u1ea7u, c\u1ee9ng c\u1ed5, ngang b\u01b0\u1edbng qu\u00e1, ch\u01b0a th\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, n\u00ean tr\u1ea3i qua m\u1ea5y ng\u00e0n n\u0103m nay, ch\u00fang t\u00f4i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi anh, \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 im l\u1eb7ng. Ch\u00fang t\u00f4i hy v\u1ecdng theo th\u1eddi gian, c\u00e1c em s\u1ebd hi\u1ec3u bi\u1ebft h\u01a1n, tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh h\u01a1n v\u00e0 h\u1ecdc h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c qua nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u00e3 t\u1ea1o. Ti\u1ebfc thay th\u1eddi gian qua nhanh, tr\u1ea3i qua bao th\u1ebf h\u1ec7 m\u00e0 c\u00e1c em kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1eb3ng h\u1ecdc h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec l\u1ea1i c\u00f2n ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1 ho\u1ea1i gia t\u00e0i M\u1eb9 Cha \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, do \u0111\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi anh l\u1edbn b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u00ean ti\u1ebfng. Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i v\u00e0o chi ti\u1ebft, ch\u00fang t\u00f4i cho ph\u00e9p c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c quan s\u00e1t n\u1ebfp s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i, m\u1ed9t n\u1ebfp s\u1ed1ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u00e3 ti\u1ebfp di\u1ec5n m\u1ea5y ng\u00e0n n\u0103m kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. C\u00e1c \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do nghi\u00ean c\u1ee9u, ghi nh\u1eadn, quay phim, ch\u1ee5p h\u00ecnh v\u00e0 l\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u1ea7n thi\u1ebft, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p mu\u1ed1n g\u1edfi cho th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i.<\/em><\/p>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" title=\"Tu-trai-tim-cua-the-gioi-loi-canh-bao-cua-nhung002\" src=\"http:\/\/demo.vnno1.net\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/ec4a375edf.jpeg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"303\" \/><em>T\u1ea1i sao nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 b\u00ed n\u00e0y l\u1ea1i hi\u1ec3u bi\u1ebft r\u00f5 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111ang x\u1ea3y ra \u0111\u1ed1i v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, trong khi h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m qua h\u1ecd s\u1ed1ng c\u00e1ch bi\u1ec7t v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2n th\u1eddi? T\u1ea1i sao h\u1ecd l\u1ea1i ph\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n lo\u1ea1i hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0o l\u00fac n\u00e0y?<\/em><\/p>\n<p>K\u00fd gi\u1ea3 Ereira ghi nh\u1eadn: Th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m gi\u00e1c l\u1ea1 l\u00f9ng c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i khi v\u01b0\u1ee3t qua chi\u1ebfc c\u1ea7u treo l\u01a1 l\u1eedng tr\u00ean mi\u1ec7ng v\u1ef1c th\u1eb3m \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 b\u01b0\u1edbc ch\u00e2n v\u00e0o v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kogi. Ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng th\u1eddi gian \u0111\u00e3 d\u1eebng l\u1ea1i ho\u1eb7c ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o \u0111\u00f3 c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed. M\u1eb7c d\u00f9 th\u1eddi gian ch\u1ec9 v\u1ecfn v\u1eb9n c\u00f3 ba ng\u00e0y nh\u01b0ng ph\u00e1i \u0111o\u00e0n c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng ng\u1eebng. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y theo kh\u1ea3 n\u0103ng chuy\u00ean m\u00f4n \u0111\u00e3 t\u1eadn d\u1ee5ng th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u, ghi nh\u1eadn. Chuy\u00ean vi\u00ean thu h\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng ngh\u1ec9, ghi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i gi\u1edd phim \u1ea3nh t\u00e0i li\u1ec7u. Chuy\u00ean vi\u00ean y t\u1ebf \u0111\u00e3 kh\u00e1m h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ho\u00e0n t\u1ea5t h\u1ed3 s\u01a1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 chi ti\u1ebft v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ea1i \u0111\u00e2y. \u0110i\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 tuy s\u1ed1ng trong m\u1ed9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m g\u1ecdi l\u00e0 \u201cthi\u1ebfu ti\u00eau chu\u1ea9n v\u1ec7 sinh\u201d theo quan ni\u1ec7m c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u201cv\u0103n minh\u201d nh\u01b0 ch\u00fang ta nh\u01b0ng chuy\u00ean vi\u00ean y t\u1ebf kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t d\u1ea5u hi\u1ec7u n\u00e0o v\u1ec1 b\u1ec7nh t\u1eadt c\u1ea3. H\u00e0m r\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ea5t t\u1ed1t, ngay c\u1ea3 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng s\u00e2u r\u0103ng th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y t\u1ea1i c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 t\u1ea1i \u0111\u00e2y. T\u00f4i xin x\u00e1c nh\u1eadn r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang t\u00f4i ghi nh\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m ch\u1ee9ng c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m t\u00ednh c\u00e1ch trung th\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3. V\u00ec th\u1eddi gian qu\u00e1 \u00edt, ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 nhi\u1ec1u thi\u1ebfu s\u00f3t. T\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i l\u00e0ng m\u1ea1c r\u1ea3i r\u00e1c tr\u00ean \u0111\u1ec9nh Sierra, nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn th\u0103m m\u1ed9t l\u00e0ng duy nh\u1ea5t m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1eafc h\u1eb3n ng\u01b0\u1eddi Kogi \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fd do ri\u00eang n\u00e0o \u0111\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u00fang t\u00f4i \u0111i th\u0103m nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c, nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n t\u00f2 m\u00f2 t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam l\u00e0m g\u00ec. C\u00e1c Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o x\u00e1c nh\u1eadn r\u1eb1ng h\u1ecd kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm ch\u00fang t\u00f4i \u0111i\u1ec1u g\u00ec nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i g\u00e2y x\u00e1o tr\u1ed9n cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng y\u00ean l\u00e0nh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong v\u00f9ng.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ea7u ti\u00ean m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i th\u1ea5y l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Kogi th\u01b0\u1eddng sinh ho\u1ea1t chung. M\u1ed7i khi c\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi k\u00e9o nhau ra l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t t\u1ef1 nhi\u00ean. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn vi\u1ec7c to\u00e0n th\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang trong l\u00e0ng k\u00e9o nhau \u0111\u1eafp l\u1ea1i con \u0111\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng \u0111\u00e1 d\u1eabn v\u00e0o l\u00e0ng. H\u1ecd t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng ph\u00e2n chia ra nhi\u1ec1u nh\u00f3m nh\u1ecf, m\u1ed7i nh\u00f3m l\u00e0m m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng d\u1eabn hay ch\u1ec9 huy. V\u00ec con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y n\u1ed1i li\u1ec1n hai l\u00e0ng n\u00ean d\u00e2n c\u1ea3 hai l\u00e0ng k\u00e9o nhau ra l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c tr\u1eadt t\u1ef1.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft m\u1ed7i l\u00e0ng c\u00f3 m\u1ed9t H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y th\u01b0\u1eddng c\u1ea7m m\u1ed9t chi\u1ebfc \u1ed1ng nh\u1ecf b\u1eb1ng g\u1ed7, b\u00ean trong \u0111\u1ef1ng v\u00f4i. H\u1ecd c\u1ea7m m\u1ed9t chi\u1ebfc que xoay qua xoay l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00e1n nh\u1eefng m\u1ea3nh \u0111\u00e1 v\u00f4i ra th\u00e0nh b\u1ed9t, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng l\u1ea1i \u0111\u01b0a l\u00ean mi\u1ec7ng ch\u1ea5m m\u1ed9t ch\u00fat v\u00f4i v\u00e0o \u0111\u1ea7u l\u01b0\u1ee1i. M\u1ed9t Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o cho bi\u1ebft: chi\u1ebfc \u1ed1ng v\u00f4i t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. H\u1ecd lu\u00f4n tay xoay chi\u1ebfc \u1ed1ng v\u00f4i \u0111\u00f3 v\u00ec \u0111\u1eddi s\u1ed1ng lu\u00f4n lu\u00f4n thay \u0111\u1ed5i, ti\u1ebfp di\u1ec5n kh\u00f4ng ng\u1eebng. \u0110\u00e1 v\u00f4i t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho ch\u1ea5t li\u1ec7u c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. S\u1edf d\u0129 h\u1ecd nghi\u1ec1n n\u00e1t nh\u1eefng mi\u1ebfng v\u00f4i r\u1ed3i \u0111\u01b0a l\u00ean mi\u1ec7ng v\u00ec h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3 l\u00e0m cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng tr\u1edf n\u00ean \u00fd ngh\u0129a h\u01a1n. T\u00f4i kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 ngh\u0129a c\u1ee7a c\u00e2u \u0111\u00f3 n\u00ean y\u00eau c\u1ea7u \u00f4ng gi\u1ea3i th\u00edch th\u00eam. V\u1ecb Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o \u0111\u00e3 n\u00f3i: <em>\u201c\u0110\u1eddi s\u1ed1ng l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 m\u1ea7u nhi\u1ec7m. N\u1ebfu con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft m\u00e0i d\u0169a th\u00e2n v\u00e0 t\u00e2m \u0111\u1ec3 \u00fd th\u1ee9c \u0111\u1eddi s\u1ed1ng m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u1ecdn v\u1eb9n th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c phi th\u01b0\u1eddng h\u01a1n\u201d.<\/em><\/p>\n<p>K\u00fd gi\u1ea3 Ereira k\u1ebft lu\u1eadn: <em>\u201cT\u00f4i \u0111\u00e3 quan s\u00e1t vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t l\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch g\u00ec h\u01a1n. Theo t\u00f4i th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u0129nh t\u00e2m, \u00fd th\u1ee9c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh, m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1ch th\u1ef1c h\u00e0nh thi\u1ec1n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u00c1 Ch\u00e2u. Vi\u1ec7c m\u00e0i d\u0169a t\u00e2m v\u00e0 th\u00e2n qua h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng xoay xoay chi\u1ebfc \u1ed1ng v\u00f4i nh\u1ecf tr\u00ean tay l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1ea1 l\u00f9ng r\u1ea5t kh\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Ch\u00ednh gi\u1eefa l\u00e0ng c\u00f3 m\u1ed9t c\u0103n nh\u00e0 r\u1ea5t l\u1edbn c\u1ea5t b\u1eb1ng l\u00e1 c\u00e2y. \u0110\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i h\u1ed9i h\u1ecdp c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0ng m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng. Kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi nh\u1eefng b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c, ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u00ecn th\u1ea5y c\u00e1c bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng t\u00f4n gi\u00e1o, t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng g\u00ec c\u1ea3. C\u0103n nh\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n tr\u1ed1ng tr\u01a1n v\u00e0 r\u1ea5t s\u1ea1ch s\u1ebd. M\u1ed9t v\u1ecb Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o cho bi\u1ebft \u0111\u00e2y l\u00e0 trung t\u00e2m sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a l\u00e0ng, m\u1ecdi vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng nh\u01b0 c\u01b0\u1edbi h\u1ecfi, ch\u00f4n c\u1ea5t, tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, c\u00e0y c\u1ea5y, ti\u00ean \u0111o\u00e1n th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mang ra th\u1ea3o lu\u1eadn t\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 l\u1ea5y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh chung. T\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 quy\u1ec1n ph\u00e1t bi\u1ec3u \u00fd ki\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u00f3 T\u00f9 Tr\u01b0\u1edfng hay m\u1ed9t ai n\u1eafm quy\u1ec1n h\u00e0nh c\u1ea3. K\u00fd gi\u1ea3 Ereira ghi nh\u1eadn: <em>\u201cTh\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1ea1 l\u00f9ng ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y. M\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00f4ng c\u00f3 T\u00f9 Tr\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, m\u1ecdi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh chung. Ph\u1ea3i ch\u0103ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c d\u00e2n ch\u1ee7 th\u00f4 s\u01a1 nh\u1ea5t v\u00e0 ch\u00e2n ch\u00ednh nh\u1ea5t \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb ng\u00e0n x\u01b0a? Theo ch\u1ed7 ch\u00fang t\u00f4i d\u00f2 h\u1ecfi th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng \u00fd chung, nh\u01b0ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh chung \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111a s\u1ed1 tr\u00ean thi\u1ec3u s\u1ed1 m\u00e0 l\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a to\u00e0n th\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi (Concensus). Th\u1eadt kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c s\u1ed1ng bi\u1ec7t l\u1eadp l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t truy\u1ec1n th\u1ed1ng d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u01b0 v\u1eady! Ph\u1ea3i ch\u0103ng n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ed5 x\u01b0a ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n minh d\u1ef1a tr\u00ean c\u0103n b\u1ea3n d\u00e2n ch\u1ee7?\u201d.<\/em><\/p>\n<p>\u0110\u01a1n v\u1ecb nh\u1ecf nh\u1ea5t c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i Kogi l\u00e0 \u0111\u01a1n v\u1ecb gia \u0111\u00ecnh. Trung b\u00ecnh m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh g\u1ed3m Cha M\u1eb9 v\u00e0 c\u00e1c con nh\u1ecf. Khi tr\u1ebb em c\u00f2n nh\u1ecf ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng b\u1edfi Cha M\u1eb9, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u1eb9 tr\u1ef1c ti\u1ebfp nu\u00f4i n\u1ea5ng con c\u00e1i. N\u1ebfu c\u00f3 b\u1ec7nh t\u1eadt th\u00ec c\u00e1c em \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cho c\u00e1c Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o ch\u1eefa b\u1ec7nh. \u0110\u00f4i khi c\u00e1c Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o c\u0169ng b\u00f3 tay v\u00e0 em nh\u1ecf kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng nh\u01b0ng Cha M\u1eb9 ch\u00fang ch\u1ea5p nh\u1eadn, cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 lu\u1eadt thi\u00ean nhi\u00ean. N\u1ebfu s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn l\u00fac tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Kogi c\u00f3 tu\u1ed5i th\u1ecd r\u1ea5t cao, tu\u1ed5i trung b\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 kho\u1ea3ng m\u1ed9t tr\u0103m hay h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa. M\u1ed9t Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o cho bi\u1ebft:<\/p>\n<p><em>\u201cTheo quan ni\u1ec7m c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i th\u00ec s\u1ed1ng thu\u1eadn theo thi\u00ean nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 b\u1ec7nh. B\u1ec7nh t\u1eadt ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a nh\u1eefng g\u00ec tr\u00e1i v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean. Ngo\u00e0i ra s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng giao gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c m\u1eadt thi\u1ebft v\u00e0 khi thi\u00ean nhi\u00ean b\u1ecb ph\u00e1 ho\u1ea1i, ch\u1eafc ch\u1eafn con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng theo, do \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i bi\u1ebft t\u00ecm m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng. Ch\u00ednh v\u00ec s\u1ed1ng tr\u00e1i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt thi\u00ean nhi\u00ean m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u1ee9 b\u1ec7nh k\u1ef3 l\u1ea1 x\u1ea3y ra, \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng hi\u1ec3n nhi\u00ean r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 h\u1ecd sinh s\u1ed1ng\u201d.<\/em> Khi \u0111\u1ee9a nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng b\u1ea3y tu\u1ed5i th\u00ec ch\u00fang b\u1eaft \u0111\u1ea7u r\u1eddi Cha M\u1eb9 \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng v\u1edbi \u00d4ng B\u00e0 N\u1ed9i, \u00d4ng B\u00e0 Ngo\u1ea1i \u1edf c\u00e1ch \u0111\u00f3 kh\u00f4ng xa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o d\u1ee5c th\u00eam v\u1ec1 c\u00e1ch s\u1ed1ng t\u1ef1 l\u1eadp. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t th\u00ec \u0111\u1ee9a nh\u1ecf \u0111i theo c\u00e1c b\u1eadc Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o h\u1ecdc h\u1ecfi v\u00e0 khi g\u1ea7n ba m\u01b0\u01a1i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1edfi s\u1ef1 l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh ri\u00eang.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Kogi s\u1ed1ng b\u1eb1ng c\u00e1ch canh t\u00e1c v\u00e0 h\u00e1i tr\u00e1i c\u00e2y trong r\u1eebng, m\u1ed9t l\u1ed1i s\u1ed1ng h\u1ebft s\u1ee9c th\u00f4 s\u01a1 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e1n cho c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f2n man d\u00e3. Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u1ed3ng tr\u1ecdt c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng r\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb. H\u1ecd d\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e2y nh\u1ecdn \u0111\u1ec3 x\u1eafn \u0111\u1ea5t, th\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u00f3 v\u00e0i h\u1ea1t \u0111\u1eadu r\u1ed3i l\u1ea5p l\u1ea1i. Vi\u1ec7c tr\u1ed3ng tr\u1ecdt hay gieo h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh cho ph\u00e1i n\u1eef v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u1eef \u201cm\u00e1t tay\u201d h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi nam. M\u1ed9t Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o cho bi\u1ebft: <em>\u201cCh\u00fang t\u00f4i v\u1eabn bi\u1ebft c\u00f3 nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, canh t\u00e1c kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m hoa m\u1ea7u n\u1ea3y sinh r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec? Gia \u0111\u00ecnh n\u00e0o th\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 \u0103n ng\u00e0y ba b\u1eefa. C\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ebd t\u1ea1o n\u00ean t\u00ecnh tr\u1ea1ng tham lam, t\u1ea1o ra phi\u1ec1n to\u00e1i v\u00f4 \u00edch Thi\u00ean nhi\u00ean \u0111\u00e3 lo li\u1ec7u chu to\u00e0n th\u00ec c\u1ee9 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1ed1ng. C\u00e1c \u00f4ng h\u00e3y nh\u00ecn kia, chim ch\u00f3c kh\u00f4ng gieo h\u1ea1t m\u00e0 thi\u00ean nhi\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u0111\u00e2u? C\u00e1c th\u00fa r\u1eebng kh\u00e1c c\u0169ng th\u1ebf, ch\u1ea3 lo\u00e0i n\u00e0o thi\u1ebfu \u0103n c\u1ea3, v\u1eady t\u1ea1i sao con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i lo t\u00e0ng tr\u1eef, gia t\u0103ng thu ho\u1ea1ch th\u1ef1c ph\u1ea9m? C\u00f3 d\u01b0 l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n tr\u1eadt t\u1ef1 thi\u00ean nhi\u00ean, c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u00e1i m\u00ecnh c\u1ea7n l\u00e0 l\u1ea5y \u0111i m\u1ea5t ph\u1ea7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c hay sinh v\u1eadt kh\u00e1c, v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 vi ph\u1ea1m m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng s\u1eb5n c\u00f3 c\u1ee7a d\u00e2n Kogi. C\u00e1c \u00f4ng n\u00ean bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Kogi ch\u1ec9 s\u1ed1ng v\u1eeba \u0111\u1ee7, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec d\u01b0 th\u1eeba v\u00e0 do \u0111\u00f3 t\u1ea1i \u0111\u00e2y kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp hay c\u00e1c t\u1ec7 n\u1ea1n nh\u01b0 c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c\u201d.<\/em><\/p>\n<p>M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kogi kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0103n th\u1ecbt c\u00e1. Kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi nh\u1eefng b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c, h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec1 s\u0103n b\u1eafn hay c\u00f3 v\u00f5 kh\u00ed. Truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 gi\u1ebft h\u1ea1i b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t sinh v\u1eadt n\u00e0o, d\u00f9 l\u1edbn hay nh\u1ecf. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t chi ti\u1ebft \u0111ang l\u00e0m nh\u1ee9c \u0111\u1ea7u nhi\u1ec1u nh\u00e0 nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng nh\u1eefng b\u1ed9 l\u1ea1c d\u00e3 man \u0111\u1ec1u sinh s\u1ed1ng b\u1eb1ng s\u0103n b\u1eafn v\u00e0 \u0103n c\u00e2y tr\u00e1i trong r\u1eebng. Vi\u1ec7c m\u1ed9t b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 t\u1eadp t\u1ee5c \u0103n th\u1ecbt c\u00e1 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, l\u1ea1 l\u00f9ng hi\u1ebfm c\u00f3 v\u00e0 kh\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch. Ng\u01b0\u1eddi Kogi cho r\u1eb1ng gi\u1ebft h\u1ea1i sinh v\u1eadt l\u00e0 tr\u00e1i v\u1edbi lu\u1eadt thi\u00ean nhi\u00ean. C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec l\u00fd do \u0111\u00f3 trong th\u1eddi gian quay phim, ph\u00e1i \u0111o\u00e0n \u0111\u00e0i BBC \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u01b0\u01a1u, nai, th\u1ecf r\u1eebng, ch\u1ed3n c\u00e1o \u0111i qua \u0111i l\u1ea1i trong l\u00e0ng nh\u01b0 nh\u1eefng gia s\u00fac m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 s\u1ee3 h\u00e3i. V\u00ec ch\u1ec9 s\u1ed1ng b\u1eb1ng rau c\u1ecf thi\u00ean nhi\u00ean n\u00ean vi\u1ec7c h\u1ecdc h\u1ecfi, nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c l\u00e1 c\u00e2y c\u00f3 d\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f4n h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng d\u1ea1y r\u1ea5t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng t\u1ea1i \u0111\u00e2y. Ng\u01b0\u1eddi Kogi cho bi\u1ebft h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng t\u1eeb ng\u00e0y n\u00e0y qua ng\u00e0y kh\u00e1c b\u1eb1ng c\u00e1ch ng\u1eadm m\u1ed9t v\u00e0i l\u00e1 c\u00e2y m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec ch\u1ec9 \u0103n rau tr\u00e1i m\u00e0 h\u1ecd s\u1ed1ng l\u00e2u nh\u01b0 v\u1eady!<\/p>\n<p>Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn vi\u1ec7c m\u1ed9t Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o d\u1ea1y d\u1ed7 m\u1ed9t thanh ni\u00ean c\u00e1ch \u0103n u\u1ed1ng nh\u01b0 sau<em>: \u201cKhi \u0103n ph\u1ea3i nhai th\u1eadt t\u1eeb t\u1eeb, thong th\u1ea3, ph\u1ea3i \u00fd th\u1ee9c t\u1eebng ch\u00fat m\u1ed9t v\u00e0 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i ch\u00fa t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c \u0103n ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u0129a g\u00ec kh\u00e1c\u201d.<\/em> C\u00e1ch \u0103n u\u1ed1ng, l\u00e0m ch\u1ee7 v\u1ecb gi\u00e1c l\u00e0 b\u00e0i h\u1ecdc v\u1ee1 l\u00f2ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd. Truy\u1ec1n th\u1ed1ng t\u1ea1i \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1ch d\u1ea1y d\u1ed7 kh\u1ea9u truy\u1ec1n t\u1eeb Cha M\u1eb9, \u00d4ng B\u00e0 cho con ch\u00e1u, v\u00e0 t\u1eeb c\u00e1c b\u1eadc Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o cho nh\u1eefng thanh ni\u00ean. C\u00e1ch gi\u00e1o d\u1ee5c thanh ni\u00ean t\u1ea1i \u0111\u00e2y c\u0169ng h\u1ebft s\u1ee9c l\u1ea1 l\u00f9ng, c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00f4ng hai. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng hai m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, thanh ni\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111\u1ebfn h\u1ecdc h\u1ecfi v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o trong nh\u1eefng t\u00fap l\u1ec1u \u0111\u01a1n s\u01a1 hay m\u1ed9t hang \u0111\u00e1. T\u1ea1i \u0111\u00e2y h\u1ecd s\u1ebd t\u1eadp ng\u1ed3i y\u00ean quay m\u1eb7t v\u00e0o v\u00e1ch t\u01b0\u1eddng trong b\u1ea3y \u0111\u1ebfn ch\u00edn n\u0103m li\u1ec1n. H\u1ecd ch\u1ec9 nhai m\u1ed9t \u00edt l\u00e1 c\u00e2y, u\u1ed1ng m\u1ed9t ch\u00fat n\u01b0\u1edbc v\u00e0 ch\u00fa t\u00e2m suy g\u1eabm v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng d\u1ea1y. M\u1ed7i ng\u00e0y v\u00e0o gi\u1edd gi\u1ea5c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c b\u1eadc Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn s\u1ebd b\u01b0\u1edbc v\u00e0o trao cho h\u1ecd m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i chi \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 suy g\u1eabm.<\/p>\n<p>K\u00fd gi\u1ea3 Ereira \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn bu\u1ed5i gi\u1ea3ng d\u1ea1y trong m\u1ed9t hang \u0111\u00e1 nh\u01b0 sau: Thanh ni\u00ean ng\u1ed3i quay m\u1eb7t v\u00e0o v\u00e1ch, v\u1ecb Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ng\u1ed3i \u1edf ph\u00eda sau quan s\u00e1t thanh ni\u00ean kia m\u1ed9t l\u00fac r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0a chi\u1ebfc \u1ed1ng \u0111\u1ef1ng v\u00f4i cho thanh ni\u00ean s\u1eed d\u1ee5ng. \u00d4ng n\u00f3i: <em>\u201cNg\u01b0\u01a1i h\u00e3y xoay chi\u1ebfc \u1ed1ng th\u1eadt t\u1eeb t\u1eeb, thong th\u1ea3, \u00fd th\u1ee9c t\u1eebng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u1ecdi v\u1eadt trong thi\u00ean nhi\u00ean l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 chi\u1ebfc \u1ed1ng \u0111ang xoay trong tay ng\u01b0\u01a1i v\u1eady. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u1ed1n qu\u00fd b\u00e1u nh\u01b0 v\u00f4i \u0111\u1ef1ng trong \u1ed1ng, ph\u1ea3i bi\u1ebft qu\u00fd tr\u1ecdng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ee7a m\u1ecdi sinh v\u1eadt. T\u1ea5t c\u1ea3 hi\u1ec7n di\u1ec7n n\u01a1i \u0111\u00e2y v\u00ec m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00ecnh c\u1edd\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t hang \u0111\u00e1 kh\u00e1c, m\u1ed9t Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u1ec1 c\u00e1ch canh t\u00e1c: <em>\u201cNg\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i bi\u1ebft t\u00f4n tr\u1ecdng t\u1eebng g\u1ed1c c\u00e2y, t\u1eebng ng\u1ecdn c\u1ecf v\u00ec c\u00e2y c\u1ecf c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ri\u00eang c\u1ee7a n\u00f3. \u0110\u1eebng bao gi\u1edd ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ch\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e2y m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn h\u1eadu qu\u1ea3 m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd g\u00e2y ra. C\u00e2y c\u1ed1i cho ng\u01b0\u01a1i tr\u00e1i \u0103n, cho ng\u01b0\u01a1i b\u00f3ng m\u00e1t v\u00e0 che ch\u1edf ng\u01b0\u01a1i khi c\u1ea7n thi\u1ebft, v\u1eady ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i bi\u1ebft t\u00f4n tr\u1ecdng c\u00e2y c\u1ed1i. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i bi\u1ebft v\u1ea1n v\u1eadt li\u00ean quan v\u1edbi nhau ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u00e0 ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i \u00fd th\u1ee9c r\u00f5 r\u1ec7t v\u1ec1 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng quan m\u1eadt thi\u1ebft n\u00e0y. Ph\u00e1 ho\u1ea1i tr\u1eadt t\u1ef1 n\u00e0y l\u00e0 ph\u00e1 ho\u1ea1i \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u00e0 ph\u00e1 ho\u1ea1i \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ch\u00ednh l\u00e0 t\u1ef1 h\u1ee7y \u0111\u00f3\u201d.<\/em><\/p>\n<p>K\u00fd gi\u1ea3 Alan Ereira k\u1ebft lu\u1eadn: \u201c<em>Trong su\u1ed1t ch\u00edn n\u0103m ng\u1ed3i qu\u00e1n x\u00e9t s\u1ef1 li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa c\u00e1c sinh v\u1eadt v\u1edbi nhau, v\u1ec1 m\u1ed1i li\u00ean quan gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 th\u00fa v\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 r\u1eebng c\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 con su\u1ed1i, m\u00e0 h\u1ecd bi\u1ebft t\u00f4n tr\u1ecdng thi\u00ean nhi\u00ean, kh\u00f4ng gi\u1ebft h\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt c\u00e1. H\u1ecd bi\u1ebft \u00fd th\u1ee9c s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00e0n \u0111\u1ea7y trong thi\u00ean nhi\u00ean, t\u1eeb \u0111\u1ec9nh n\u00fai cao xa to l\u1edbn cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u00f4n tr\u00f9ng b\u00e9 nh\u1ecf, t\u1eeb nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a \u0111\u1ea7u m\u00f9a \u0111\u1ed5 n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng c\u00e1c gi\u00f2ng su\u1ed1i t\u01b0\u01a1i m\u00e1t cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng hoa th\u01a1m c\u1ecf l\u1ea1 m\u1ecdc trong c\u00e1c thung l\u0169ng. T\u00e2m th\u1ee9c h\u1ecd tr\u00e0n \u0111\u1ea7y c\u00e1c h\u00ecnh \u1ea3nh tuy\u1ec7t v\u1eddi c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean qua c\u00e1c \u0111i\u1ec7u nh\u1ea1c m\u00e0 chim ch\u00f3c h\u00f2a t\u1ea5u, th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m c\u1ee7a c\u1ecf hoa, rung \u0111\u1ed9ng v\u1edbi c\u00e1c thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u1eddi ti\u1ebft\u2026 Ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 l\u1ea1 l\u00f9ng n\u00e0o \u0111\u00f3 v\u00ec khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, b\u01b0\u1edbc ra kh\u1ecfi hang \u0111\u00e1, con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi \u00fd th\u1ee9c r\u1ea5t s\u00e2u xa v\u1ec1 m\u00ecnh v\u00e0 s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng quan gi\u1eefa m\u00ecnh v\u00e0 m\u1ecdi v\u1eadt. Khi \u0111\u00f3 h\u1ecd tr\u1edf n\u00ean m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 theo t\u1eadp t\u1ee5c c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i Kogi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh, c\u00f3 b\u1ed5n ph\u1eadn v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i ho\u1eb7c ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i theo c\u00e1c b\u1eadc Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi th\u00eam v\u00e0 tr\u1edf n\u00ean m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Danh t\u1eeb \u201cTr\u01b0\u1edfng L\u00e3o\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kogi kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 huy m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u00e1i (wise man) m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Mu\u1ed1n \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o, m\u1ed9t thanh ni\u00ean c\u00f2n ph\u1ea3i h\u1ecdc h\u1ecfi trong nhi\u1ec1u n\u0103m. M\u1ed9t trong nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p quan tr\u1ecdng l\u00e0 vi\u1ec7c t\u0129nh t\u00e2m \u0111\u1ec3 \u201cgiao c\u1ea3m v\u1edbi t\u00e2m th\u1ee9c v\u0169 tr\u1ee5\u201d, nh\u1edd \u0111\u00f3 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u vi\u1ec7c x\u1ea3y ra tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi m\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng r\u1eddi kh\u1ecfi ph\u1ea1m vi c\u1ee7a \u0111\u1ec9nh Sierra. \u0110a s\u1ed1 c\u00e1c Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o th\u01b0\u1eddng b\u1ecf ra nhi\u1ec1u gi\u1edd m\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec3 ng\u1ed3i y\u00ean l\u1eb7ng, giao c\u1ea3m v\u1edbi thi\u00ean nhi\u00ean, v\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd vi\u1ec7c t\u0129nh t\u00e2m l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u00ednh c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. C\u00e1c nhu c\u1ea7u nh\u01b0 \u0103n u\u1ed1ng ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u1ee5 thu\u1ed9c. Ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 b\u1ecf ra v\u00e0i gi\u1edd v\u00e0o r\u1eebng h\u00e1i tr\u00e1i c\u00e2y, u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng m\u00e0 thi\u1ebfu \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>M\u1ed9t v\u1ecb Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o cho bi\u1ebft: <em>\u201cV\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng l\u1edbn, ph\u1ea3n \u1ea3nh t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c x\u1ea3y ra trong \u0111\u00f3. Bi\u1ebft rung \u0111\u1ed9ng v\u1edbi v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0 bi\u1ebft qu\u00e1n x\u00e9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng kia, do \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e2u c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e2u xa m\u00e0 c\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft. Vi\u1ec7c ng\u1ed3i ch\u00edn n\u0103m trong \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1 \u0111\u00e2u ph\u1ea3i ch\u1ec9 ng\u1ed3i \u0111\u00f3 nhai v\u00e0i l\u00e1 c\u00e2y, suy ngh\u0129 v\u00e0i c\u00e2u n\u00f3i, m\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i n\u1ed5 l\u1ef1c t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 m\u00ecnh, v\u00ec bi\u1ebft m\u00ecnh ch\u00ednh l\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0169 tr\u1ee5 th\u00ec t\u1ea5t hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt thi\u00ean nhi\u00ean. \u0110\u00e3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt n\u00e0y m\u1ed9t c\u00e1ch s\u00e2u xa th\u00ec l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m tr\u00e1i v\u1edbi n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c? S\u1edf d\u0129 con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c sai qu\u1ea5y v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u00ecnh, ch\u1ec9 s\u1ed1ng h\u1eddi h\u1ee3t, quay cu\u1ed3ng v\u00e0 d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch gi\u1ea3 t\u1ea1o, nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb do t\u1eadp \u0111o\u00e0n t\u1ea1o ra ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb nh\u1eefng c\u00f4ng phu suy g\u1eabm s\u00e2u xa. S\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 s\u1ed1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ed1ng m\u00e0 nh\u01b0 ch\u1ebft, th\u00e2n th\u1ec3 tuy s\u1ed1ng m\u00e0 \u0111\u1ea7u \u00f3c \u0111\u00e3 ch\u1ebft t\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i!\u201d.<\/em><\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kogi, vi\u1ec7c ch\u1ebft c\u0169ng r\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb. Khi c\u1ea3m th\u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac ph\u1ea3i ra \u0111i, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecm v\u00e0o m\u1ed9t hang \u0111\u00e1 s\u00e2u v\u00e0 ng\u1ed3i y\u00ean trong \u0111\u00f3 ch\u1edd ch\u1ebft. H\u1ecd kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u00e1m tang, gia \u0111\u00ecnh than kh\u00f3c nh\u01b0 nh\u1eefng b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c, m\u00e0 h\u1ecd cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng quan t\u00e2m. M\u1ed9t \u0111i\u1ec3m h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1eefa c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kogi l\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 m\u1ed9t t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng th\u1edd th\u1ea7n linh hay v\u1eadt t\u1ed5 nh\u01b0 c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c. Truy\u1ec1n th\u1ed1ng n\u01a1i \u0111\u00e2y ch\u00fa tr\u1ecdng tr\u00ean c\u0103n b\u1ea3n t\u0129nh t\u00e2m suy g\u1eabm n\u00ean h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng quan ni\u1ec7m h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n minh kh\u00e1c t\u1ea1i Nam M\u1ef9.<\/p>\n<p>M\u1ed9t Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o \u0111\u00e3 n\u00f3i: <em>\u201cC\u00e1c quan ni\u1ec7m nh\u01b0 tinh t\u00fa, m\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc gi\u00f3 l\u1eeda t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn? Ph\u1ea3i ch\u0103ng t\u1eeb t\u00e2m th\u1ee9c n\u00e0y sinh ra? Ch\u00ednh t\u00e2m th\u1ee9c \u0111\u00f3 ph\u00e1t sinh ra t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 khi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u1eadn h\u00e0nh, gi\u1ed1ng nh\u01b0 cu\u1ed9n ch\u1ec9 xoay t\u1eeb s\u1ee3i, m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi v\u1eadt \u0111\u1ec1u ph\u00e1t sinh. T\u00f3m l\u1ea1i, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do T\u00e2m. C\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00edn th\u1ebf gi\u1edbi ph\u00e1t sinh t\u1eeb t\u00e2m th\u1ee9c v\u0169 tr\u1ee5 c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 sinh ra ch\u00edn \u0111\u1ee9a con. M\u1ed9t \u0111\u1ee9a con c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c t\u00ednh hay s\u1eafc th\u00e1i ti\u00eau bi\u1ec3u b\u1eb1ng c\u00e1c m\u00e0u s\u1eafc kh\u00e1c nhau. Th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ee9 ch\u00edn ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1i th\u1ebf gi\u1edbi m\u00e0 hi\u1ec7n nay ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng. T\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u tu\u00e2n theo nh\u1eefng quy lu\u1eadt nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c sinh ra, l\u1edbn l\u00ean, ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ed3i ch\u1ebft \u0111i. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt thi\u00ean nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i. \u00dd th\u1ee9c r\u00f5 r\u1ec7t c\u00e1c \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng v\u00ec n\u00f3 l\u00e0 c\u00e2y c\u1ea7u t\u00e2m th\u1ee9c n\u1ed1i li\u1ec1n ch\u00fang ta v\u00e0 c\u00e1c c\u1ea3nh gi\u1edbi kh\u00e1c v\u00e0 sau c\u00f9ng v\u1edbi M\u1eb9 V\u0169 Tr\u1ee5 (Kaluna). Ch\u00ednh v\u00ec \u00fd th\u1ee9c m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft r\u1eb1ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea1o ra ri\u00eang cho lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi sinh v\u1eadt kh\u00e1c n\u1eefa\u201d.<\/em><\/p>\n<p>K\u00fd gi\u1ea3 Ereira \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 Kim T\u1ef1 Th\u00e1p v\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ed1 b\u1ecf hoang v\u1edbi Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o ng\u01b0\u1eddi Kogi nh\u01b0ng h\u1ecd l\u1eafc \u0111\u1ea7u t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng ti\u1ebft l\u1ed9 g\u00ec v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u00f3. M\u1eb7c d\u00f9 h\u1ecd t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 con ch\u00e1u c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 x\u00e2y c\u1ea5t ra th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u00f3 nh\u01b0ng h\u1ecd cho bi\u1ebft: <em>\u201cT\u1ea1i sao c\u00e1c \u00f4ng c\u1ee9 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn nh\u1eefng k\u00fd hi\u1ec7u l\u1ea1 l\u00f9ng, nh\u1eefng t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 b\u1eb1ng \u0111\u00e1 kia l\u00e0m chi? C\u00e1c \u00f4ng s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u n\u1ed5i nh\u1eefng \u1ea9n ngh\u0129a \u0111\u00f3 khi t\u00e2m c\u00e1c \u00f4ng c\u00f2n x\u00e1o tr\u1ed9n. C\u00e1c t\u00e2m h\u1ed3n non d\u1ea1i, ch\u01b0a tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, ch\u01b0a bi\u1ebft l\u00e0m ch\u1ee7 m\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 th\u00edch t\u00f2 m\u00f2 ch\u1ea1y theo nh\u1eefng g\u00ec k\u1ef3 l\u1ea1, nh\u1eefng h\u00e3o huy\u1ec1n b\u00ean ngo\u00e0i ch\u1ee9 kh\u00f4ng bi\u1ebft quay v\u00e0o b\u00ean trong \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u ch\u00ednh m\u00ecnh. Ch\u1ec9 khi bi\u1ebft m\u00ecnh th\u00ec m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Kim T\u1ef1 Th\u00e1p kia \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y c\u1ea5t v\u00e0o vi\u1ec7c g\u00ec v\u00e0 nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 ghi kh\u1eafc c\u00e1c k\u00fd hi\u1ec7u kia \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 d\u1eabn nh\u1eefng g\u00ec. Khi x\u01b0a t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y nh\u01b0ng khi con ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf n\u00ean tham lam, \u00edch k\u1ef7, gi\u1ebft h\u1ea1i, \u0103n th\u1ecbt c\u00e1, ph\u00e1 ho\u1ea1i tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a thi\u00ean nhi\u00ean th\u00ec t\u1ed5 ti\u00ean ch\u00fang t\u00f4i bi\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ecd r\u00fat v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u n\u00fai th\u1eb3m, ch\u1edd \u0111\u1ee3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi em s\u1ebd r\u00fat t\u1ec9a nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc m\u00e0 h\u1ecd ph\u1ea3i h\u1ecdc, nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 g\u00e2y ra, nh\u01b0ng ti\u1ebfc thay \u0111\u00e3 bao l\u00e2u nay h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u1eb3ng m\u1ea5y ai h\u1ecdc h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u g\u00ec h\u1ebft!\u201d.<\/em><\/p>\n<\/p>\n<p>Sau ba ng\u00e0y ghi nh\u1eadn, ti\u1ebfp x\u00fac v\u00e0 quay phim, bu\u1ed5i t\u1ed1i h\u00f4m \u1ea5y, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2y qu\u1ea7n trong c\u0103n nh\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u1ec3 nghe m\u1ed9t Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1ec1 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p m\u00e0 h\u1ecd mu\u1ed1n g\u1eedi cho th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u00f4ng l\u00e3o l\u1edbn tu\u1ed5i nh\u01b0ng c\u00f2n kh\u1ecfe. Nh\u00ecn h\u00e0m r\u0103ng c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 \u00f4ng l\u00e3o ch\u1ec9 v\u00e0o kho\u1ea3ng s\u00e1u m\u01b0\u01a1i l\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u01b0ng v\u1ec1 sau k\u00fd gi\u1ea3 Ereira \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft v\u1ecb Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o n\u00e0y \u0111\u00e3 s\u1ed1ng tr\u00ean m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m r\u1ed3i. H\u1ea7u nh\u01b0 v\u1ecb Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u tr\u00ean m\u1ed9t tr\u0103m tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean c\u1ea3. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng d\u1ea5u v\u1ebft gi\u00e0 y\u1ebfu, b\u1ec7nh t\u1eadt tr\u00ean th\u00e2n th\u1ec3 h\u1ecd nh\u01b0 v\u1eabn th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y \u1edf c\u00e1c b\u1ed9 l\u1ea1c kh\u00e1c.<\/p>\n<p>V\u1ecb Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o l\u00ean ti\u1ebfng: <em>\u201cCh\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1ea3o lu\u1eadn r\u1ea5t k\u1ef9 v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u ch\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i. Ch\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n g\u1eedi m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p cho c\u00e1c em trong gia \u0111\u00ecnh nh\u00e2n lo\u1ea1i. Ch\u00fang t\u00f4i n\u00f3i b\u1eb1ng tr\u00e1i tim, nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i ch\u00e2n th\u00e0nh nh\u1ea5t r\u1eb1ng hi\u1ec7n nay nh\u00e2n lo\u1ea1i s\u1eafp b\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ea3m h\u1ecda r\u1ea5t l\u1edbn m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a h\u1ec1 x\u1ea3y ra.<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ee9 nh\u1ea5t, nh\u00e2n lo\u1ea1i c\u1ea7n bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u l\u00e0 anh em m\u1ed9t nh\u00e0, \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u00f9ng m\u1ed9t M\u1eb9. D\u00f9 ch\u00fang ta c\u00f3 m\u00e0u da kh\u00e1c nhau, m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o kh\u00e1c nhau, c\u00f3 nh\u1eefng truy\u1ec1n th\u1ed1ng kh\u00e1c nhau, tu\u00e2n theo nh\u1eefng quan ni\u1ec7m kh\u00e1c nhau, s\u1ed1ng trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u00e1c nhau nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ec1 ngo\u00e0i m\u00e0 th\u00f4i. B\u00ean trong ch\u00fang ta \u0111\u00e2u h\u1ec1 kh\u00e1c bi\u1ec7t. Khi \u0111\u00f3i ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3i nh\u01b0 nhau, l\u00fac kh\u00e1t ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u kh\u00e1t nh\u01b0 nhau, ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c vui bu\u1ed3n nh\u01b0 nhau. Hi\u1ec3n nhi\u00ean ph\u1ea3i nh\u01b0 v\u1eady r\u1ed3i v\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u l\u00e0 con c\u00f9ng m\u1ed9t M\u1eb9, nh\u01b0ng ti\u1ebfc l\u00e0 c\u00e1c em \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00ec c\u00e1c em \u0111\u00e3 qu\u00ean m\u1ea5t ngu\u1ed3n g\u1ed1c thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a c\u00e1c em r\u1ed3i!<\/em><\/p>\n<p><em>S\u1ed1ng xa M\u1eb9 \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00e1c em \u0111\u00e3 qu\u00ean h\u1eb3n ng\u01b0\u1eddi M\u1eb9 sinh ra c\u00e1c em, s\u0103n s\u00f3c, che ch\u1edf, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng c\u00e1c em. V\u00ec thi\u1ebfu \u00fd th\u1ee9c, c\u00e1c em \u0111\u00e3 ph\u00e1 n\u00e1t gia t\u00e0i M\u1eb9 Cha \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, kh\u00f4ng m\u1ed9t m\u1ea3y may th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc! C\u00e1c anh \u0111\u00e2y sinh tr\u01b0\u1edbc, g\u1ea7n Cha M\u1eb9 h\u01a1n n\u00ean hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng M\u1eb9 Cha \u0111ang tan n\u00e1t, \u0111au kh\u1ed5. M\u1eb9 \u0111\u00e3 bu\u1ed3n v\u00ec c\u00e1c con sinh sau n\u1edf mu\u1ed9n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng y\u00eau nhau m\u00e0 tr\u00e1i l\u1ea1i c\u1ee9 ch\u00e9m gi\u1ebft, h\u1eadn th\u00f9 nhau, l\u00e0m h\u1ea1i l\u1eabn nhau khi\u1ebfn M\u1eb9 Cha kh\u1ed5 s\u1edf v\u00f4 c\u00f9ng. Kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u1ebf, c\u00e1c em c\u00f2n d\u00e0y x\u00e9o l\u00ean th\u00e2n th\u1ec3 M\u1eb9 Cha m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c em \u0111ang gi\u1ebft h\u1ea1i ch\u00ednh \u0111\u1ea5ng \u0111\u00e3 sinh ra c\u00e1c em. C\u00e1c anh bi\u1ebft r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y n\u00ean ch\u1ec9 mu\u1ed1n khuy\u00ean c\u00e1c em h\u00e3y d\u1eebng l\u1ea1i, quan s\u00e1t v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c vi\u1ec7c l\u00e0m hi\u1ec7n nay c\u1ee7a c\u00e1c em v\u00ec gi\u1ebft h\u1ea1i \u0111\u1ea5ng sinh th\u00e0nh ra m\u00ecnh ch\u00ednh l\u00e0 gi\u1ebft h\u1ea1i ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111\u00f3.<\/em><\/p>\n<p><em>M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c em l\u00e0 ai? Ch\u00ednh l\u00e0 tr\u00e1i \u0111\u1ea5t n\u00e0y. L\u00f2ng M\u1eb9 ch\u00ednh l\u00e0 bi\u1ec3n c\u1ea3 v\u00e0 tr\u00e1i tim c\u1ee7a M\u1eb9 ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eefng d\u00e3y n\u00fai cao c\u00f3 m\u1eb7t kh\u1eafp n\u01a1i. N\u00e0y c\u00e1c em! \u0111\u1ed1t r\u1eebng, ph\u00e1 n\u00fai, \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3 \u00f4 u\u1ebf xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u00ednh l\u00e0 ch\u00e0 \u0111\u1ea1p l\u00ean th\u00e2n th\u1ec3 c\u1ee7a M\u1eb9 \u0111\u00f3. M\u1eb9 l\u00e0 ngu\u1ed3n s\u1ed1ng chung v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 M\u1eb9. N\u1ebfu tr\u00e1i \u0111\u1ea5t b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i th\u00ec ch\u00fang ta s\u1ebd s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2u? \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u1ebft s\u1ee9c quan tr\u1ecdng v\u00e0 c\u1ea7n x\u00e9t \u0111o\u00e1n m\u1ed9t c\u00e1ch nghi\u00eam ch\u1ec9nh. C\u00e1c anh kh\u00f4ng bi\u1ebft trong v\u00f2ng v\u00e0i n\u0103m n\u1eefa th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? Ch\u1eafc kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec t\u1ed1t \u0111\u1eb9p l\u1eafm \u0111\u00e2u n\u1ebfu c\u00e1c em c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ea3o tr\u00ec m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh s\u1ed1ng. T\u1ea1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba h\u01b0\u1edfng m\u1ed9t gia t\u00e0i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 ch\u00fang ta l\u1ea1i ph\u00e1 ho\u1ea1i n\u00f3 \u0111i v\u1eady? T\u1ea1i sao c\u00e1c em kh\u00f4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng tr\u1ea3i qua m\u1ea5y ng\u00e0n n\u0103m nay, th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 gi\u1eef g\u00ecn c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u00e3 tr\u00e2n tr\u1ecdng t\u1eebng t\u1ea5c \u0111\u1ea5t, t\u1eebng ng\u1ecdn su\u1ed1i, t\u1eebng kh\u00f3m c\u00e2y, ng\u1ecdn c\u1ecf m\u00e0 ng\u00e0y nay c\u00e1c em l\u1ea1i ph\u00e1 n\u00e1t kh\u00f4ng h\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc? L\u00e0m sao c\u00e1c em c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 h\u00e0o r\u1eb1ng m\u00ecnh \u201cv\u0103n minh\u201d khi nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 m\u1ecdi sinh v\u1eadt m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t kh\u1ed5 \u0111au nhi\u1ec1u h\u01a1n x\u01b0a? L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00e3 \u201cti\u1ebfn b\u1ed9\u201d khi con ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng th\u00f9 h\u1eadn, ch\u1ec9 th\u00edch g\u00e2y chi\u1ebfn tranh kh\u1eafp n\u01a1i? C\u00e1c anh bi\u1ebft v\u1eady nh\u01b0ng ph\u1ea3i l\u00e0m sao \u0111\u00e2y? L\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i cho c\u00e1c em bi\u1ebft r\u1eb1ng v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt v\u00f4 c\u00f9ng l\u1edbn lao, kh\u00f4ng th\u1ec3 vi ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c? L\u00f2ng c\u00e1c anh v\u00f4 c\u00f9ng \u0111au \u0111\u1edbn v\u00ec c\u00e1c anh th\u1ea5y r\u1eb1ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 kh\u00f4 ki\u1ec7t r\u1ed3i, m\u1ecdi s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111ang l\u00e2m nguy v\u00e0 th\u1ea3m h\u1ecda di\u1ec7t vong ch\u1ec9 c\u00f2n trong gi\u00e2y l\u00e1t. Do \u0111\u00f3 c\u00e1c anh mu\u1ed1n k\u00eau g\u1ecdi kh\u1ea9n thi\u1ebft r\u1eb1ng h\u00e3y th\u1ee9c t\u1ec9nh, ng\u01b0ng ngay nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch ph\u00e1 ho\u1ea1i \u0111\u00f3 l\u1ea1i, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec tr\u1ec5 qu\u00e1 m\u1ea5t r\u1ed3i!\u201d.<\/em><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" title=\"image0108\" src=\"http:\/\/demo.vnno1.net\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/51c8f50cfc.jpeg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"325\" \/><\/p>\n<p>K\u00fd gi\u1ea3 Ereira ghi nh\u1eadn: <em>\u201cTh\u1eadt kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 tin r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Kogi l\u1ea1i bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f4i sinh v\u00e0 chi\u1ebfn tranh \u0111ang x\u1ea3y ra tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n nay khi h\u1ecd kh\u00f4ng r\u1eddi kh\u1ecfi ph\u1ea1m vi c\u1ee7a \u0111\u1ec9nh Sierra. Tuy nhi\u00ean \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng kh\u00f4ng sai v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u1eb1ng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111ang b\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n nguy k\u1ecbch r\u00f5 r\u1ec7t. M\u1ed9t b\u1eb1ng ch\u1ee9ng hi\u1ec3n nhi\u00ean l\u00e0 l\u1edbp tuy\u1ebft tr\u00ean \u0111\u1ec9nh Sierra tr\u01b0\u1edbc kia v\u1eabn \u0111\u00f3ng r\u1ea5t d\u00e0y m\u00e0 nay ch\u1ec9 c\u00f2n tr\u01a1 l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00e0i m\u1ea3ng m\u00e0 th\u00f4i. G\u1ea7n \u0111\u1ec9nh n\u00fai c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t l\u1edbn, v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i l\u01b0u tr\u1eef n\u01b0\u1edbc khi tuy\u1ebft tan v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8. H\u1ed3 n\u01b0\u1edbc n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng c\u00e1c s\u00f4ng ng\u00f2i, ch\u1ea3y qua nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc khi ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n. Hi\u1ec7n nay h\u1ed3 n\u01b0\u1edbc n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e3 g\u1ea7n c\u1ea1n kh\u00f4, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc t\u1ea1i s\u00f4ng ng\u00f2i quanh v\u00f9ng \u0111\u1ec1u xu\u1ed1ng r\u1ea5t th\u1ea5p v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng \u0111\u00e3 than l\u00e0 su\u1ed1t m\u1ea5y n\u0103m nay, n\u1ea1n h\u1ea1n h\u00e1n \u0111\u00e3 ho\u00e0nh h\u00e0nh d\u1eef d\u1ed9i, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u00f3c l\u00faa thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng xu\u1ed1ng r\u1ea5t th\u1ea5p. Kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 gia t\u0103ng (Global Warming) g\u00e2y ra b\u1edfi n\u1ea1n \u0111\u1ed1t r\u1eebng, ph\u00e1 n\u00fai, x\u1ebb \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a nh\u1eefng \u00f4 nhi\u1ec5m k\u1ef9 ngh\u1ec7. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 bi\u1ec3n c\u1ea3 c\u0169ng g\u1eb7p nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n b\u1edfi vi\u1ec7c c\u00e1c ch\u1ea5t c\u1eb7n b\u00e3 gia t\u0103ng, gi\u1ebft h\u1ea1i c\u00e1c vi sinh v\u1eadt, c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00e1c lo\u00e0i th\u1ee7y t\u1ed9c. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u00e1nh c\u00e1 t\u1ed1i t\u00e2n b\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ea5m l\u01b0\u1edbi kh\u1ed5ng l\u1ed3 nh\u01b0 l\u01b0\u1edbi v\u00e9t (Drift Net) c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia t\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e3 l\u00e0m nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c s\u1ed1ng \u1edf ven bi\u1ec3n g\u1eb7p nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 th\u1ef1c ph\u1ea9m v\u00ec ch\u1eb3ng c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0103n\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ti\u00ean \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng ch\u1ec9 v\u00e0i n\u0103m n\u1eefa th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ebd l\u00e2m v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng suy ki\u1ec7t dinh d\u01b0\u1ee1ng. N\u1ea1n \u0111\u00f3i k\u00e9m s\u1ebd x\u1ea3y ra kh\u1eafp n\u01a1i, v\u00e0 nh\u1eefng qu\u1ed1c gia l\u00e0m ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c ph\u1ea9m s\u1ebd l\u00e0 nh\u1eefng qu\u1ed1c gia c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ef1c m\u1ea1nh nh\u1ea5t. Bi\u1ebft r\u00f5 nguy nan n\u00e0y, c\u00e1c qu\u1ed1c gia t\u00e2n ti\u1ebfn \u0111ang ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng nh\u1eefng c\u0103n b\u1ea3n kinh t\u1ebf, k\u1ef9 ngh\u1ec7 m\u1edbi \u0111\u1eb7t tr\u00ean v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i sinh m\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean s\u1ebd l\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia k\u00e9m m\u1edf mang, ch\u1eadm ti\u1ebfn. Ch\u00ednh nh\u1eefng qu\u1ed1c gia n\u00e0y s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh mi\u1ebfng m\u1ed3i ngon \u0111\u1ec3 c\u00e1c qu\u1ed1c gia t\u00e2n ti\u1ebfn k\u00e9o \u0111\u1ebfn m\u1edf mang k\u1ef9 ngh\u1ec7, ph\u00f3ng u\u1ebf b\u1eeba b\u00e3i c\u00e1c ch\u1ea5t c\u1eb7n b\u00e3, v\u00e0 ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f4i sinh. Nh\u00e2n danh khoa h\u1ecdc k\u1ef9 thu\u1eadt, c\u00e1c qu\u1ed1c gia t\u00e2n ti\u1ebfn \u0111ang cho thuy\u00ean chuy\u1ec3n nh\u1eefng nh\u00e0 m\u00e1y, k\u1ef9 ngh\u1ec7 t\u1eeb x\u1ee9 h\u1ecd qua nh\u1eefng qu\u1ed1c gia kh\u00e1c d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng danh ngh\u0129a r\u1ea5t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p nh\u01b0 h\u1ee3p t\u00e1c, ph\u00e1t tri\u1ec3n k\u1ef9 thu\u1eadt. Hi\u1ec3n nhi\u00ean h\u1ecd \u0111\u00e3 \u00fd th\u1ee9c t\u00ecnh tr\u1ea1ng ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f4i sinh v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3 trong qu\u1ed1c gia c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u1ebfu k\u1ef9 ngh\u1ec7 l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft th\u00ec h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3 ph\u1ea3i x\u1ea3y ra m\u1ed9t n\u01a1i n\u00e0o kh\u00e1c ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u00ean l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>N\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c, ch\u00ednh s\u00e1ch \u201cth\u1ef1c d\u00e2n m\u1edbi\u201d s\u1ebd kh\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean t\u00ecnh tr\u1ea1ng chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t, nh\u01b0ng s\u1ebd \u0111\u1eb7t tr\u00ean c\u0103n b\u1ea3n ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00f4i sinh t\u1ea1i nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c, v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u00e1 ho\u1ea1i c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch v\u0129nh vi\u1ec5n, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee5c h\u1ed3i. Nh\u1eefng qu\u1ed1c gia m\u00e0 m\u00f4i sinh b\u1ecb ph\u00e1 ho\u1ea1i s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd ng\u00f3c \u0111\u1ea7u l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c khi t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ef1c ph\u1ea9m thi\u1ebfu s\u00f3t v\u00ec \u0111\u1ea5t m\u1ea7u b\u1ecb ph\u00e1 ho\u1ea1i, r\u1eebng r\u1eadm b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y, bi\u1ec3n c\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111ai ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng to\u00e0n nh\u1eefng ch\u1ea5t \u00f4 nhi\u1ec5m. D\u0129 nhi\u00ean d\u00e2n ch\u00fang s\u1ebd b\u1ecb nh\u1eefng b\u1ec7nh t\u1eadt k\u1ef3 d\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eefa, nh\u1eefng th\u1ee9 b\u1ec7nh c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn y\u1ebfu t\u1ed1 di truy\u1ec1n v\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n suy ki\u1ec7t nh\u00e2n l\u1ef1c (Oligarchy) b\u1edfi c\u00e1c h\u00f3a ch\u1ea5t k\u1ef9 ngh\u1ec7.<\/p>\n<p>Th\u1ebf gi\u1edbi ng\u00e0y nay \u0111ang b\u01b0\u1edbc v\u00e0o m\u1ed9t kh\u00fac quanh l\u1ecbch s\u1eed m\u00e0 trong \u0111\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u00f4i sinh s\u1ebd \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 thi\u1ebft y\u1ebfu, quan tr\u1ecdng. Khi ph\u00e1i \u0111o\u00e0n k\u00fd gi\u1ea3 \u0111\u00e0i BBC r\u1eddi r\u1eb7ng Sierra v\u00e0o th\u00e1ng hai n\u0103m 1993, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Kogi \u0111\u00e3 \u00e2n c\u1ea7n nh\u1eafn nh\u1ee7: <em>\u201cXin c\u00e1c \u00f4ng h\u00e3y mang th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0y ra g\u1eedi cho th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 nh\u00e2n lo\u1ea1i bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 nguy k\u1ecbch l\u1eafm r\u1ed3i! N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd n\u1eefa \u0111\u00e2y?\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Theo Tin180<\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cXin c\u00e1c \u00f4ng h\u00e3y mang th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p n\u00e0y ra g\u1eedi cho th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 nh\u00e2n lo\u1ea1i bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 nguy k\u1ecbch l\u1eafm r\u1ed3i! N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd n\u1eefa \u0111\u00e2y?\u201d Th\u00e1ng 10-1993, \u0111\u00e0i BBC t\u1ea1i Lu\u00e2n \u0110\u00f4n v\u00e0 PBS t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5665,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[844],"tags":[846],"class_list":["post-5570","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tien-tri","tag-tien-tri-2012"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5570","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5570"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5570\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5665"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demo.vnno1.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}